Een maatschappelijk museum van de21e eeuw
Het Openluchtmuseum van de Maisons comtoises is een buitengewoon museum en geldt al vele jaren als een innovatief, vindingrijk en soms zelfs baanbrekend museum op cultureel en museologisch gebied
Dankzij deze innovatieve instelling is het museum erin geslaagd de moeilijke uitdaging te overwinnen waarmee veel etnografische musea aan het begin vande 21eeeuw te maken hebben gehad. Die uitdaging bestaat erin de samenleving te begeleiden in haar ontwikkeling. Een noodzakelijke ontwikkeling die een maatschappelijk museum in staat stelt om gelijke tred te houden met zijn tijdgenoten.
Ver verwijderd van het vastgeroeste beeld van een landelijke samenleving die vandaag de dag niet meer bestaat, tracht het Musée des Maisons comtoises juist de grote uitdagingen van onze huidige samenleving aan de orde te stellen, namelijk huisvesting, voeding en samenleven. Aan de hand van gebouwen en voorwerpen, die weliswaar oud zijn, stelt het museum onze huidige levenswijzen ter discussie, evenals ons begrip van de omgeving waarin we leven. Hoe kunnen we in onze basisbehoeften voorzien met respect voor het milieu en al het levende, en hoe kunnen we onze hulpbronnen beheren?
Leven en wonen met lokale hulpbronnen, het nieuwe credo van het museum, betekent inzicht krijgen in de bodem, de biodiversiteit en het klimaat van een plek, zonder te proberen zich daaraan te onttrekken, maar juist om er op harmonieuze wijze mee te leven. Het betekent ook steunen op de hulpbronnen – zowel materiële als intellectuele – van een gebied. In dat opzicht moet het Musée des Maisons comtoises een voorbeeldfunctie vervullen, als het ware uit respect voor de bewoners van deze huizen die deze levensfilosofie zo goed in praktijk hebben gebracht, maar ook voor de komende generaties die geen andere keuze zullen hebben dan deze filosofie op hun beurt over te nemen. Alleen nemen wat je nodig hebt en het bestaande waarderen: dat zijn de wegen die we moeten inslaan.
Om al deze redenen heeft het Musée des Maisons comtoises tussen 2018 en 2020 twee jaar lang gewerkt aan de uitwerking van een nieuw Wetenschappelijk en Cultureel Project (PSC). Het PSC fungeert als een echte routekaart voor het hele museumteam, stelt de rol van het museum en zijn taken ten aanzien van de regio en haar inwoners ter discussie en definieert alle acties die tot 2027 moeten worden ondernomen ten behoeve van de collecties en het publiek van deze locatie.
Welke rol zal het museum in de toekomst spelen?
– Een startpunt om de Franche-Comté te ontdekken en te leren kennen: de architectuur, de inwoners, de omgeving, de ambachten…
– Een bron van inspiratie om weer zin te krijgen in zelf doen
– Een plek om weer in contact te komen met de natuur en de zintuiglijke beleving ervan te herontdekken
– Een plek om te experimenteren: experimenteren met en het onder de aandacht brengen van opkomende of bij het grote publiek nog weinig bekende praktijken op het gebied van landbouw en architectuur (permacultuur, biodynamica, ecologisch bouwen, bouwen met lokale grondstoffen, enz.)
– Een plek voor debat: maatschappelijke onderwerpen behandelen vanuit een multidisciplinaire benadering (wetenschappelijk, artistiek)
– Een plek voor samenwerking: voor inwoners, verenigingen, ambachtslieden, kunstenaars, groentetelers, enz.
– Een plek voor het verzamelen en presenteren van het plattelandserfgoed van de Franche-Comté van 1750 tot nu
– Een plek voor het onder de aandacht brengen van lokale ambachten van vroeger tot nu (ambachten, landbouw, architectuur)
De hoofdlijnen van het project
Het wetenschappelijke project van het museum houdt rekening met drie van de belangrijkste componenten van onze omgeving – de fysieke omgeving, de biodiversiteit en de mens – en is gebaseerd op het volgende principe:leven en wonen met lokale hulpbronnen. Het project is onderverdeeld in drie thema’s:
1- Huisvesting
2- Voeding
3- Samenleven
Deze drie pijlers zijn niets meer en niets minder dan de uitdrukking van levensbehoeften waaraan ieder mens tracht te voldoen. Het project zal deze drie begrippen behandelen in de permanente tentoonstelling, zowel vanuit een historische invalshoek, zoals tot nu toe het geval was, als uiteraard vanuit een lokale invalshoek, dat wil zeggen op het niveau van de Franche-Comté. Er is echter ook behoefte aan openheid voor opkomende praktijken en voor andere geografische gebieden. Deze openheid kan worden gerealiseerd via het programma van tijdelijke tentoonstellingen, evenementen, workshops of symposia.
